Key Groep

Men wil liever geen geheel standaardsysteem; liever heeft men een systeem dat helemaal naar wens in te richten is, tenzij er een goede voorgeprogrammeerde toepassing is waarin elke gewenste aanpassing gerealiseerd kan worden. Daarna zijn gebruiksgemak en referenties het belangrijkst. Het ideale systeem is zo intuïtief dat er geen trainingen voor gevolgd hoeven te worden, en men wil graag de ervaringen van gebruikers in eenzelfde type instelling kunnen nagaan.

Tot die conclusie komt Wouter Jongeling (Universiteit van Tilburg) in zijn afstudeeronderzoek ICT voor veiligheid en kwaliteit in de zorg, dat tot stand kwam met behulp van softwareleverancier Smile Software B.V. Doel van dit onderzoek is een basismodel te vormen dat alle elementen weergeeft die een ICT-systeem voor veiligheid en kwaliteit in de gezondheidszorg moet bevatten.

Terughoudendheid
Recentelijk hebben er zich een aantal incidenten voorgedaan in de gezondheidszorg, zoals de brand in het Twenteborg Ziekenhuis, die de aandacht hebben gevestigd op het belang van het managen van veiligheid en kwaliteit voor het imago van deze sector. ICT-systemen kunnen hier een belangrijke rol in spelen. De meeste ziekenhuizen zijn inmiddels al wettelijk verplicht tot het gebruiken van veiligheids- en kwaliteitsmanagementsysteem, maar in de rest van de sector, die dat nog niet verplicht is,  is er nog veel terughoudendheid. Dit is niet in het minst te wijten aan de relatieve nieuwheid van de producten, wat er vaak toe leidt dat ze nog niet naadloos aansluiten op de wensen van zorginstellingen.  Ook kan het voor instellingen moeilijk zijn om hun wensen nauwkeurig onder woorden te brengen en te bepalen welke elementen zij liever wel of niet terugzien in een ICT-systeem.

Basismodel
Jongeling ontdekte deze lacune en besloot de wensen van instellingen in kaart te brengen door middel van een behoeftenanalyse. De uitkomsten hiervan, die zijn gebundeld in een basismodel, kunnen door zorginstellingen die een ICT-systeem willen implementeren worden gebruikt als leidraad voor het opzetten van hun eigen eisen en wensen. Instellingen die al een dergelijk systeem hanteren kunnen het basismodel gebruiken als benchmark om te kijken of er binnen het systeem nog ruimte is voor verbetering. De resultaten zijn gebaseerd op een online enquête alsmede op interviews met zorgprofessionals. Ruim 40% van de respondenten is afkomstig uit de VVenT (Verpleging, Verzorging en Thuiszorg); tevens houdt een groot aantal respondenten zich bezig met kwaliteit (38,9%).

Kwaliteits- en veiligheidsmeldingen
Respondenten werd onder meer gevraagd naar de manier waarop kwaliteits- en veiligheidsmeldingen binnen de instelling worden gedaan. Het grootste percentage gebruikers was te vinden in de categorie 'Extern systeem'. Voor ziekenhuizen was dit wel te verwachten (daar zegt 59,5%een extern systeem te gebruiken), maar ook in andere instellingen wordt al in ruime mate gebruik gemaakt van ICT-toepassingen. De VVenT en Verstandelijk Gehandicaptenzorg (VG) komen uit een percentage van respectievelijk 37,5 en 40,4; alleen de ggz blijft achter met 29,7%.  Na externe systemen blijken ouderwetse papieren formulieren nog altijd het meest populaire instrument om kwaliteits- en veiligheidsmeldingen te registreren.  De VVenT (52,6) en VG (44,2) zijn hierbij koplopers. Ook in deze categorie is het gebruik binnen de ggz relatief beperkt met 29,7%, de resultaten tonen aan dat binnen ggz-instellingen meer dan in andere instellingen de voorkeur wordt gegeven aan een eigen systeem (43,2%). Het geringe gebruik van externe systemen in deze instellingen is dus geen indicatie van inefficiënte meldpraktijken en een terughoudendheid tegenover ICT in de zorg.

Meldingtypen
Daarnaast werden respondenten gevraagd aan te geven welke meldingtypen zij geïntegreerd willen zien in hun meldingssystemen. Het onderdeel 'Incidenten met impact op patiënten' is voor iedere instelling significant het belangrijkste om te kunnen melden. De onderdelen 'Incidenten met impact op  medewerkers' en 'Klachten' zijn daarna het belangrijkst . Het minst belangrijk zijn de 'Screenings' en 'Middelen en maat regelen'. Met betrekking tot ‘Incidenten met impact op medewerkers' is er een significant verschil tussen de typen instellingen: ziekenhuizen vinden het kunnen melden van deze incidenten minder belangrijk dan ggz- en VG- instellingen.

Ideaal systeem
Tot slot gaven respondenten hun mening over de eigenschappen die een ideaal ICT-systeem volgens hen zou moeten bezitten. Over alle eigenschappen heen gezien is 'Standaardisatie' ofwel de mate van aanpasbaarheid het belangrijkst . Voor de leidinggevenden en de personen werkzaam binnen kwaliteit is beperkte aanpasbaarheid voldoende, terwijl de andere functies het liefst complete aanpasbaarheid willen. IT-ers hebben een andere mening over het 'Gebruiksgemak' . Dat is voor hen niet belangrijk, terwijl dit voor de andere functies wel belangrijk is (het staat gemiddeld op de 2e plek). Een andere eigenschap waar IT-ers anders over denken dan de andere functies is de 'Implementatie' . Voor hen is de implementatiewijze belangrijker dan voor de anderen. 'Referenties' staan gemiddeld op een 3e plek.